Friederich Nietzsche(1844-1900)
Nietzsche, 13 Ekim 1844’de küçük bir Alman kasabası olan Röcken’de doğdu..1858’den itibaren altı yıl Pforta Kolejinde parasız yatılı olarak okuyan filozof, o zamanlar en çok İncil okumaktan hoşlanıyordu.1864’te papaz olmaya karar veredi. Nietzsche, aynı yıl Bonn üniversitesinde Grek ve Latin dillerini inceleyen klasik filoloji okumaya, 1865-66 (22 yaş) yıllarında ise Leipzig üniversitesinde çalışmaya başladı. Nietzsche’nin dine olan inancında işte bu dönemlerde bir körelme söz konusu olmuştur. Schopenhauer’u onun “İstenç ve Tasarım Olarak Dünya” adlı eseri vasıtasıyla tanıması da, yine bu dönemlere rastlar.1867’den 1868’e kadar bir yıl Prusya ordusunda askerlik yaptı. Myopisi ve attan düşüp yaralanması sonucu askerlikten uzaklaştırıldı. Bu sıralarda ahlakçı ve aristokrat bir düşünceye sahip olan Yunan ozanı Tegnis’i incelemiştir.Nietzsche, 1868-69 yıllarında ilk kez Richard Wagner ve eşi aynı zamanda büyük besteci Liszt’in de kızı olan Cosima Wagner ile tanıştı.Aynı yıl İsviçre’deki Basel üniversitesine klasik filoloji bölümünün boşalması nedeniyle, hocası Ritchl’in de tavsiyesiyle doktoraya bile gerek duyulmaksızın daha 25 yaşında üniversitede filoloji profesörü olarak göreve başladı. 1869 yılında Fransız- Alman savaşına yaralı askerlere sağlık hizmeti vermek üzere katılmıştı.Bu esnada dizanteri ve difteriye yakalanınca bir sene dolmadan askerlikten tekrar ayrıldı.Sağlık sorunları Nietzsche’nin uygun iklim koşullarını gözeten seyahatler yapmasına sebep olmuştur.Nietzsche’nin sıhhatinin bozukluğu , devamlı surette hastalıklarla boğuşması ile felsefesinin özünü oluşturan güç istenci arasındaki psikolojik bağlantı dikkat çekicidir.
Nietzsche’nin eserlerinin bütününe bakıldığında düşüncelerindeki temel yönelim bakımından üç dönem ayırt edilebileceği görülür.
Birinci dönem, Nietzsche’nin ilk yazılarını kapsayan ve onun Schopenhauer ve Wagner’in etkisinde kaldığı dönemdir 1872’de Nietzschenin birinci dönem eserlerinin arasında en önemli olanı, [Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musık ]( Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu) adlı eseridir. Nietzsche,bu kitapta Sokrates öncesi Grekler’in yaşamın acımasızlığı ile başa çıkabilmenin bir yolu olarak tragedya sanatını ortaya koyduklarını iddia eder. Grekler ancak tragedya sanatı vasıtasıyla hayatı çekilir hale getirebilmişlerdi.Bu dönem eserleri Sokrates ile başlayan rasyonalitenin (akılcılığın) şiire ve tragedyaya tercih edildiği dönemin eleştirisini barındırır.
Nietzsche’nin ikinci dönemi(1876-1878) ise, onun 1878’de kaleme aldığı ve üç bölüm halinde yayınlanan Menschliches, Allzumenschliches (İnsanca Pek İnsanca) adlı eseri temsil eder.Bu dönemde Nietzsche’nin ilk dönemdeki Sokrates karşıtı tavrı adeta tersine dönmüş, Sokrates artık yüceltilmeye başlanmıştır.Bu dönem, Nietzsche’nin bilimi şiire yeğlediği, kabul edilmiş tüm inançları sorguladığı bir dönemdir.Bu dönemde Nietzsche’nin felsefesi pozitivist bir karaktere bürünmüştür.Metafizik eleştirisine girişir ve insan bilgisinin ve deneyiminin metafiziği gerekli kılan özelliklerinin, materyalist bir perspektifle açıklanabileceği doğrultusunda fikirler ortaya koyar. Nietzsche bu dönemde iyi ve kötü ayırımını topluma yararlılık – zararlılık ölçütü ile temellendirir.Yine bu dönemde Nietzsche, Greklerdeki “arkhe” anlayışına benzer bir şekilde arkhesi “ana-bir” olan, panteistik bir felsefi düşünce geliştirir.
(35 YAŞ)1879’da hastalığı artan Nietzsche kürsüsünü terk etmek zorunda kalır.Malulen emekli edilen filozof bundan sonraki yaşantısı oldukça sıkıntılı bir şekilde ve çoğunlukla da seyahat ederek geçirmiştir.
Üçüncü döneme bir geçiş niteliği olan bu sürecin diğer bir kitabı da, 1882’de yazdığı Die Fröhliche Wissenschaff (Şen Bilim) adlı eseridir.Bu kitapla Nietzsche Tanrı’nın ölüm haberini vererek özgür ruhlara yeni ufuklar açmayı dener.Bu, aynı zamanda 2500 yıllık Batı metafizik geleneğinin sebep olduğu nihilizm'in de ilanıdır.